गङ्गासहस्रनामस्तोत्रम् २ Shri Ganga Sahasranama stotram

श्रीबृहद्धर्मपुराणान्तर्गतम् पञ्चाशत्तमोऽध्यायःश्रीशुक उवाच ।जय देवी तदा गङ्गा तपस्यन्तं भगीरथम् ।आत्मानं दर्शयामास श्वेतं चारुचतुर्भुजम् ॥ १॥ (श्वेतरूपां चतुर्भुजां)

śrībṛhaddharmapurāṇāntargatam pañcāśattamo'dhyāyaḥśrīśuka uvāca |jaya devī tadā gaṅgā tapasyantaṃ bhagīratham |ātmānaṃ darśayāmāsa śvetaṃ cārucaturbhujam || 1|| (śvetarūpāṃ caturbhujāṃ)

तां दृष्ट्वा ध्यानमात्रैकलब्धां दृग्भ्याञ्च भूपतिः ।अलभ्यलाभबोधेन बहुमेने नृपोत्तमः ॥ २॥

tāṃ dṛṣṭvā dhyānamātraikalabdhāṃ dṛgbhyāñca bhūpatiḥ |alabhyalābhabodhena bahumene nṛpottamaḥ || 2||

हर्षाकुलितसर्वाङ्गो रोमाञ्चितसुविग्रहः । हर्षाद्गलितगङ्गदाक्षरया वाचा गङ्गां तुष्टाव भूपतिः ॥ ३॥

harṣākulitasarvāṅgo romāñcitasuvigrahaḥ | harṣādgalitagaṅgadākṣarayā vācā gaṅgāṃ tuṣṭāva bhūpatiḥ || 3||

सहस्रनामभिर्दिव्यैः शक्तिं परमदेवताम् ।भगीरथ उवाच ।अहं भगीरथो राजा दिलीपतनयः शिवे ॥ ४॥

sahasranāmabhirdivyaiḥ śaktiṃ paramadevatām |bhagīratha uvāca |ahaṃ bhagīratho rājā dilīpatanayaḥ śive || 4||

प्रणमामि पदद्वन्द्वं भवत्या अतिदुर्लभम् ।पूर्वजानां हि पुण्येन तपसा परमेण च ॥ ५॥

praṇamāmi padadvandvaṃ bhavatyā atidurlabham |pūrvajānāṃ hi puṇyena tapasā parameṇa ca || 5||

मच्चक्षुर्गोचरीभूता त्वं गङ्गा करुणामयी ।सार्थकं सूर्यवंशे मे जन्म प्राप्तं महेश्वरी ॥ ६॥ (वंशो)

maccakṣurgocarībhūtā tvaṃ gaṅgā karuṇāmayī |sārthakaṃ sūryavaṃśe me janma prāptaṃ maheśvarī || 6|| (vaṃśo)

कृतार्थोऽस्मि कृतार्थोऽस्मि कृतार्थोऽस्मि न संशयः ।नमो नमो नमस्तेऽस्तु गङ्गे राजीवलोचने ॥ ७॥

kṛtārtho'smi kṛtārtho'smi kṛtārtho'smi na saṃśayaḥ |namo namo namaste'stu gaṅge rājīvalocane || 7||

देहोऽयं सार्थको मेऽस्तु सर्वाङ्गैः प्रणमाम्यहम् ।सहस्रनामभिः स्तुत्वा वाचं सार्थकयाम्यहम् ॥ ८॥ (सहस्रनामभिरित्यादि)

deho'yaṃ sārthako me'stu sarvāṅgaiḥ praṇamāmyaham |sahasranāmabhiḥ stutvā vācaṃ sārthakayāmyaham || 8|| (sahasranāmabhirityādi)

शुक उवाच ।गङ्गा सहस्रनाम्नोऽस्य स्तवस्य पुण्यतेजसः ।ऋषिर्व्यासस्तथाऽनुष्टुप्छन्दो विप्र प्रकीर्तितम् ॥ ९॥

śuka uvāca |gaṅgā sahasranāmno'sya stavasya puṇyatejasaḥ |ṛṣirvyāsastathā'nuṣṭupchando vipra prakīrtitam || 9||

सामूलप्रकृतिर्देवी गङ्गा मे देवतेरिता ।अश्वमेधसहस्रस्य राजसूयशतस्य च ॥ १०॥

sāmūlaprakṛtirdevī gaṅgā me devateritā |aśvamedhasahasrasya rājasūyaśatasya ca || 10||

वाजपेयशतस्याऽपि गयाश्राद्धशतस्य च ।ब्रह्महत्यादिपापानां क्षये च परदुष्करे ।निर्वाणमोक्षलाभे च विनियोगः प्रकीर्तितः ॥ ११॥

vājapeyaśatasyā'pi gayāśrāddhaśatasya ca |brahmahatyādipāpānāṃ kṣaye ca paraduṣkare |nirvāṇamokṣalābhe ca viniyogaḥ prakīrtitaḥ || 11||

अथ सहस्रनामस्तोत्रम् ।ॐकाररूपिणी देवी श्वेता सत्यस्वरूपिणी ।शान्तिः शान्ता क्षमा शक्तिः परा परमदेवता ॥ १२॥

atha sahasranāmastotram |oṃkārarūpiṇī devī śvetā satyasvarūpiṇī |śāntiḥ śāntā kṣamā śaktiḥ parā paramadevatā || 12||

विष्णुर्नारायणी काम्या कमनीया महाकला ।दुर्गा दुर्गतिसंहन्त्री गङ्गा गगणवासिनी ॥ १३॥

viṣṇurnārāyaṇī kāmyā kamanīyā mahākalā |durgā durgatisaṃhantrī gaṅgā gagaṇavāsinī || 13||

शैलेन्द्रवासिनी दुर्गवासिनी दुर्गमप्रिया ।निरञ्जना च निर्लेशा निष्कला निरहङ्क्रिया ॥ १४॥ (निर्लेपा)

śailendravāsinī durgavāsinī durgamapriyā |nirañjanā ca nirleśā niṣkalā nirahaṅkriyā || 14|| (nirlepā)

प्रसन्ना शुक्लदशना परमार्था पुरातनी ।निराकारा च शुद्धा च ब्राह्मणी ब्रह्मरूपिणी ॥ १५॥ (ब्रह्माणी)

prasannā śukladaśanā paramārthā purātanī |nirākārā ca śuddhā ca brāhmaṇī brahmarūpiṇī || 15|| (brahmāṇī)

दया दयावती दीर्घा दीर्घवक्त्रा दुरोदरा ।शैलकन्या शैलराजवासिनी शैलनन्दिनी ॥ १६॥

dayā dayāvatī dīrghā dīrghavaktrā durodarā |śailakanyā śailarājavāsinī śailanandinī || 16||

शिवा शैवी शाम्भवी च शङ्करी शङ्करप्रिया ।मन्दाकिनी महानन्दा स्वर्धुनी स्वर्गवासिनी ॥ १७॥

śivā śaivī śāmbhavī ca śaṅkarī śaṅkarapriyā |mandākinī mahānandā svardhunī svargavāsinī || 17||

मोक्षाख्या मोक्षसरणिर्मुक्तिर्मुक्तिप्रदायिनी ।जलरूपा जलमयी जलेशी जलवासिनी ॥ १८॥ (जलवाहिनी)

mokṣākhyā mokṣasaraṇirmuktirmuktipradāyinī |jalarūpā jalamayī jaleśī jalavāsinī || 18|| (jalavāhinī)

दीर्घजिह्वा करालाक्षी विश्वाख्या विश्वतोमुखी ।विश्वकर्णा विश्वदृष्टिर्विश्वेशी विश्ववन्दिता ॥ १९॥

dīrghajihvā karālākṣī viśvākhyā viśvatomukhī |viśvakarṇā viśvadṛṣṭirviśveśī viśvavanditā || 19||

वैष्णवी विष्णुपादाब्जसम्भवा विष्णुवासिनी ।विष्णुस्वरूपिणी वन्द्या बाला वाणी बृहत्तरा ॥ २०॥

vaiṣṇavī viṣṇupādābjasambhavā viṣṇuvāsinī |viṣṇusvarūpiṇī vandyā bālā vāṇī bṛhattarā || 20||

पीयूषपूर्णा पीयूषवासिनी मधुरद्रवा ।सरस्वती च यमुना च गोदा गोदावरी वरी ॥ २१॥ (तथा)

pīyūṣapūrṇā pīyūṣavāsinī madhuradravā |sarasvatī ca yamunā ca godā godāvarī varī || 21|| (tathā)

वरेण्या वरदा वीरा वरकन्या वरेश्वरी ।बल्लवी बल्लवप्रेष्ठा वागीश्वरा वारिरूपिणी ॥ २२॥

vareṇyā varadā vīrā varakanyā vareśvarī |ballavī ballavapreṣṭhā vāgīśvarā vārirūpiṇī || 22||

वाराही वनसंस्था च वृक्षस्था वृक्षसुन्दरी ॥ २३॥

vārāhī vanasaṃsthā ca vṛkṣasthā vṛkṣasundarī || 23||

वारुणी वरुणज्येष्ठा वरा वरुणवल्लभा । वरुणश्रेष्ठावरुणप्रणता दिव्या वरुणानन्दकारिणी ॥ २४॥

vāruṇī varuṇajyeṣṭhā varā varuṇavallabhā | varuṇaśreṣṭhāvaruṇapraṇatā divyā varuṇānandakāriṇī || 24||

वन्द्या वृन्दावनी वृन्दारकेड्या वृषवाहिनी । वृन्दा वृषवाहिनादाक्षायणी दक्षकन्या श्यामा परमसुन्दरी ॥ २५॥

vandyā vṛndāvanī vṛndārakeḍyā vṛṣavāhinī | vṛndā vṛṣavāhinādākṣāyaṇī dakṣakanyā śyāmā paramasundarī || 25||

शिवप्रिया शिवाराध्या शिवमस्तकवासिनी ।शिवमस्तकमस्ता च विष्णुपादपदा तथा ॥ २६॥

śivapriyā śivārādhyā śivamastakavāsinī |śivamastakamastā ca viṣṇupādapadā tathā || 26||

विपत्तिकासिनी दुर्गतारिणी तारिणीश्वरी । विपत्तिनाशिनीगीता पुण्यचरित्रा च पुण्यनाम्नी शुचिश्रवा ॥ २७॥

vipattikāsinī durgatāriṇī tāriṇīśvarī | vipattināśinīgītā puṇyacaritrā ca puṇyanāmnī śuciśravā || 27||

श्रीरामा रामरूपा च रामचन्द्रैकचन्द्रिका ।राघवी रघुवंशेशी सूर्यवंशप्रतिष्ठिता ॥ २८॥

śrīrāmā rāmarūpā ca rāmacandraikacandrikā |rāghavī raghuvaṃśeśī sūryavaṃśapratiṣṭhitā || 28||

सूर्या सूर्यप्रिया सौरी सूर्यमण्डलभेदिनी ॥ २९॥ (शौरी)

sūryā sūryapriyā saurī sūryamaṇḍalabhedinī || 29|| (śaurī)

भगिनी भाग्यदा भव्या भाग्यप्राप्या भगेश्वरी ।भव्योच्चयोपलब्धा च कोटिजन्मतपःफला ॥ ३०॥

bhaginī bhāgyadā bhavyā bhāgyaprāpyā bhageśvarī |bhavyoccayopalabdhā ca koṭijanmatapaḥphalā || 30||

तपस्विनी तापसी च तपन्ती तापनाशिनी ।तन्त्ररूपा तन्त्रमयी तन्त्रगोप्या महेश्वरी ॥ ३१॥

tapasvinī tāpasī ca tapantī tāpanāśinī |tantrarūpā tantramayī tantragopyā maheśvarī || 31||

वरिअतिओन्स् मन्दरूपा मन्दमयी मन्दगोप्या मखेश्वरीमन्त्ररूपा मन्त्रमयी मन्त्रगोप्या मखेश्वरीविष्णुदेहद्रवाकारा शिवगानामृतोद्भवा ।आनन्दद्रवरूपा च पूर्णानन्दमयी शिवा ॥ ३२॥

variations mandarūpā mandamayī mandagopyā makheśvarīmantrarūpā mantramayī mantragopyā makheśvarīviṣṇudehadravākārā śivagānāmṛtodbhavā |ānandadravarūpā ca pūrṇānandamayī śivā || 32||

कोटिसूर्यप्रभा पापध्वान्तसंहारकारिणी ।पवित्रा परमा पुण्या तेजोधारा शशिप्रभा ।शशिकोटिप्रकाशा च त्रिजगदीप्तिकारिणी ॥ ३३॥

koṭisūryaprabhā pāpadhvāntasaṃhārakāriṇī |pavitrā paramā puṇyā tejodhārā śaśiprabhā |śaśikoṭiprakāśā ca trijagadīptikāriṇī || 33||

सत्या सत्यस्वरूपा च सत्यज्ञा सत्यसम्भवा ।सत्याश्रया सती श्यामा नवीना नरकान्तका ॥ ३४॥

satyā satyasvarūpā ca satyajñā satyasambhavā |satyāśrayā satī śyāmā navīnā narakāntakā || 34||

सहस्रशीर्षा देवेशी सहस्राक्षी सहस्रपात् ।लक्षवक्त्रा लक्षपादा लक्षहस्ता विलक्षणा ॥ ३५॥

sahasraśīrṣā deveśī sahasrākṣī sahasrapāt |lakṣavaktrā lakṣapādā lakṣahastā vilakṣaṇā || 35||

सदा नूतनरूपा च दुर्लभा सुलभा शुभा ।रक्तवर्णा च रक्ताक्षी त्रिनेत्रा शिवसुन्दरी ॥ ३६॥

sadā nūtanarūpā ca durlabhā sulabhā śubhā |raktavarṇā ca raktākṣī trinetrā śivasundarī || 36||

भद्रकाली महाकाली लक्ष्मीर्गगणवासिनी ।महाविद्या शुद्धविद्या मन्त्ररूपा सुमन्त्रिता ॥ ३७॥

bhadrakālī mahākālī lakṣmīrgagaṇavāsinī |mahāvidyā śuddhavidyā mantrarūpā sumantritā || 37||

राजसिंहासनतटा राजराजेश्वरी रमा ।राजकन्या राजपूज्या मन्दमारुतचामरा ॥ ३८॥

rājasiṃhāsanataṭā rājarājeśvarī ramā |rājakanyā rājapūjyā mandamārutacāmarā || 38||

वेदवन्दिप्रगीता च वेदवन्दिप्रवन्दिता ।वेदवन्दिस्तुता दिव्या वेदवन्दिसुवर्णिता ॥ ३९॥

vedavandipragītā ca vedavandipravanditā |vedavandistutā divyā vedavandisuvarṇitā || 39||

सुवर्णा वर्णनीया च सुवर्णगाननन्दिता ।सुवर्णदानलभ्या च गानानन्दप्रियाऽमला ॥ ४०॥

suvarṇā varṇanīyā ca suvarṇagānananditā |suvarṇadānalabhyā ca gānānandapriyā'malā || 40||

माला मालावती माल्या मालती कुसुमप्रिया । मान्यादिगम्बरी दुष्टहन्त्री सदा दुर्गमवासिनी ॥ ४१॥

mālā mālāvatī mālyā mālatī kusumapriyā | mānyādigambarī duṣṭahantrī sadā durgamavāsinī || 41||

अभया पद्महस्ता च पीयूषकरशोभिता ।खड्गहस्ता भीमरूपा श्येनी मकरवाहिनी ॥ ४२॥

abhayā padmahastā ca pīyūṣakaraśobhitā |khaḍgahastā bhīmarūpā śyenī makaravāhinī || 42||

शुद्धस्रोता वेगवती महापाषाणभेदिनी ।पापाली रोदनकरी पापसंहारकारिणी ॥ ४३॥

śuddhasrotā vegavatī mahāpāṣāṇabhedinī |pāpālī rodanakarī pāpasaṃhārakāriṇī || 43||

यातनाय च वैधव्यदायिनी पुण्यवर्धिनी ।गभीराऽलकनन्दा च मेरुशृङ्गविभेदिनी ॥ ४४॥

yātanāya ca vaidhavyadāyinī puṇyavardhinī |gabhīrā'lakanandā ca meruśṛṅgavibhedinī || 44||

स्वर्गलोककृतावासा स्वर्गसोपानरूपिणी ।स्वर्गङ्गा पृथिवीगङ्गा नरसेव्या नरेश्वरी ॥ ४५॥

svargalokakṛtāvāsā svargasopānarūpiṇī |svargaṅgā pṛthivīgaṅgā narasevyā nareśvarī || 45||

सुबुद्धिश्च कुबुद्धिश्च श्रीर्लक्ष्मीः कमलालया ॥ ४६॥

subuddhiśca kubuddhiśca śrīrlakṣmīḥ kamalālayā || 46||

पार्वती मेरुदौहित्री मेनकागर्भसम्भवा ।अयोनिसम्भवा सूक्ष्मा परमात्मा परत्त्वदा ॥ ४७॥

pārvatī merudauhitrī menakāgarbhasambhavā |ayonisambhavā sūkṣmā paramātmā parattvadā || 47||

विष्णुजा विष्णुजनिका विष्णुपादनिवासिनी । शिवमस्तकवासिनीदेवी विष्णुपदी पद्या जाह्नवी पद्मवासिनी ॥ ४८॥

viṣṇujā viṣṇujanikā viṣṇupādanivāsinī | śivamastakavāsinīdevī viṣṇupadī padyā jāhnavī padmavāsinī || 48||

पद्मा पद्मावती पद्मधारिणी पद्मलोचना ।पद्मपादा पद्ममुखी पद्मनाभा च पद्मिनी ॥ ४९॥

padmā padmāvatī padmadhāriṇī padmalocanā |padmapādā padmamukhī padmanābhā ca padminī || 49||

पद्मगर्भा पद्मशया महापद्मगुणाधिका ।पद्माक्षी पद्मललिता पद्मवर्णा सुपद्मिनी ॥ ५०॥

padmagarbhā padmaśayā mahāpadmaguṇādhikā |padmākṣī padmalalitā padmavarṇā supadminī || 50||